Minęło 83 lata od zamknięcia kazimierskiego getta. Społeczność żydowska Kazimierza ostatecznie opuściła swoje miesce na ziemi.
Nie masz już, nie masz w Polsce żydowskich miasteczek
Przez wieki Kazimierz Dolny był miastem, gdzie obok chrześcijan mieszkali Żydzi. Z czasem stał się typowym sztetłem – chrześcijańsko – żydowskim miasteczkiem, jakich wiele było w Europie centralnej i wschodniej. Tych miasteczek już nie ma. Pamięć o nich zaczęła zanikać wraz z Zagładą. Pamięć o miasteczkach, i o ich żydowskich mieszkańcach.
W Kazimierzu ta pamięć została. Może dzięki artystom: fotografikom, malarzom, filmowcom, literatom, którzy utrwalili obraz Kazimierza Dolnego z początku wieku XX. A może dzięki mieszkańcom, którzy upamiętniają tę społeczność w czasie uroczystości rocznicy Zagłady Społeczności Żydowskiej Kazimierza Dolnego.
Inicjatywa jest oddolna, ale przyłączają się do niej władze lokalne, a przede wszystkim mieszkańcy Kazimierza i okolic. W tegorocznych uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz lokalnych i wojewódzkich: burmistrz Kazimierza Dolnego, Artur Pomianowski, zastępca burmistrza, Jarosław Borychowski i radna Ewa Wolny. Powiat Puławski reprezentowali Członek Zarządu Bogdan Krześniak. W imieniu Marszałka Jarosława Stawiarskiego występowała prof. Sabina Bober.
Pamiętamy
Od ośmiu lat odbywają się uroczystości, które nie tylko upamiętniają rocznicę zamknięcia kazimierskiego getta, ale także przypominają żydowskich mieszkańców Miasteczka.
W tym roku upamiętnieni zostali Żydzi, o którym nieczęsto pisano wiersze: rzemieślnicy, sklepikarze, swatki, pośrednicy, tragarze, przewodnicy i przewoźnicy. Felczerzy, piekarze, hotelarze, ale i artyści.
Uroczystości
Tradycyjnie uroczystości rozpoczęła modlitwa ekumeniczna na nowym cmentarzu żydowskim na ul. Czerniawy. Modlitwę rozpoczął oddelegowany przez rabina Michaela Schudricha Abraham Hayman. Kontynuowali miejscowi duchowni katoliccy: franciszkanin, ojciec Franciszek i ksiądz Tomasz Mital. Modlitwę zakończył pastor Kościoła ewangelicko-metodystycznego, Jarosław Bator.
W marszu pamięci uczestnicy przeszli na ulicę Lubelską pod stary cmentarz żydowski, a następnie pod synagogę. W czasie marszu młodzież z Zespołu Szkół im. Jana Koszczyca Witkiewicza odczytywała nazwiska pomordowanych podczas zagłady Żydów kazimierskich.
-To było niesamowite przeżycie, kiedy te nazwiska czytane przez młodzież odbijały się od murów domów, spadały na bruk – mówiła uczestniczka marszu Ewa Pilipczuk, poetka.
Pod synagogą złożone zostały kwiaty i znicze, a następnie w jej wnętrzach odbyła się główna część wydarzenia. Przypomniano historię zagłady i żydowskich mieszkańców Miasteczka. Młodzież z Gminnego Zespołu Szkół i Zespołu Szkół im. Jana Koszczyca Witkiewicza wygłosiła wiersze. Swój wiersz przeczytała też lubelska poetka, Ewa Pilipczuk, która od lat uświetnia swoją poezją wydarzenie.
Marcin Dawid Król przygotował na tę okazję krótki recital skrzypcowy.
-Państwa fizyczna obecność dzisiaj na wydarzeniu, które upamiętnia świat, którego nie ma, jest takim wielkim triumfem pamięci. Pokazuje, że nie godzimy się na śmierć, która wynika z nienawiści. Chciałabym przy tym przypomnieć jedenaste przykazanie wybitnego dziennikarza, wybitnego historyka, którego miałam okazję być współpracowniczką. Przykazanie, które – mam nadzieję – weszło już do naszego kanonu moralnego – nie bądźmy obojętni. Auschwitz nie spadł nam z nieba, rodził się przez przyzwalanie – mówiła Maja Wolny, współorganizująca wydarzenie. – Ale to że Państwo tu jesteście tak licznie – bo to są chyba najliczniejsze dotąd obchody – to świadczy o tym, że jedenaste przykazanie jest w mocy.
Po uczcie dla ducha było coś dla ciała – poczęstunek przygotowany przez restaurację Bajgiel.
Organizator upamiętnienia: Społeczny Komitet Organizacyjny w składzie: pastor Kościoła ewangelicko-metodystycznego, Jarosław Bator, przewodniczka turystyczna Danuta Borzecka, artysta malarz Bartłomiej Michałowski, nauczyciel i wiceprzewodniczący Rady Powiatu Marcin Pisula, nauczycielka Anna Ewa Soria oraz pisarka Maja Wolny.
Zdjęcia 1, Zdjęcia 2, Zdjęcia 3.
Czytaj także:
Czytaj także:
Puławy – miasto bez pamięci?>>>
82. rocznica Zagłady>>>
Odeszli 81 lat temu>>>
Pamiętamy o marcu sprzed 80 lat>>>
Pamięci puławskich Żydów>>>
Pamiętamy o puławskich Żydach>>>
