Jeszcze tylko do końca grudnia, w Muzeum Czartoryskich w Puławach, można oglądać niezwykłą wystawę „Jak Rembrandt… – grafika Jana Piotra Norblina”. Jest to pierwsza monograficzna wystawa graficznej twórczości Norblina w zestawieniu z pracami Rembrandta i pracami XVIII-wiecznych rembrandtystów. Eksponowane grafiki pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Warszawy, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Biblioteki PAU i PAN, Zamku Królewskiego w Warszawie, Zamku Królewskiego na Wawelu i Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie.
Rembrandt
To jeden z najwybitniejszych malarzy świata. Tworzył w XVII wieku, w czasie „złotego wieku” sztuki niderlandzkiej. Łamał kanony piękna i odchodził od założeń sztuki akademickiej. Zasłynął z portretów i scen rodzajowych, a jego znakiem rozpoznawczym stały się głębokie światłocienie. Oddziaływał na emocje, przez co nazywany jest „malarzem dusz”. Miał wielu naśladowców, próbujących odtworzyć niezwykłe światłocienie z jego dzieł.
W Polsce znajdują się zaledwie trzy obrazy Rembrandta. Dwa na Zamku Królewskim w Warszawie, a jeden w Muzeum Czartoryskich w Krakowie. „Krajobraz z miłosiernym samarytaninem” był eksponatem muzeum księżnej Izabeli Czartoryskich w Puławach. Obraz zakupił na aukcji w 1774 Jan Piotr Norblin. Wcześniej artysta dla siebie zakupił akwafortę Rembrandta, rozpoczynając tym kolekcjonowanie jego grafik.
Jan Piotr Norblin
Droga artystyczna Norblina zaczęła się w Paryżu, gdzie uczył się w warsztatach malarskich i w Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby. Nie odnosił większych sukcesów. Dopiero mecenat rodziny Czartoryskich i pobyt w Polsce pozwoliły w pełni rozwinąć się jego talentowi.
Na dworze Czartoryskich był nauczycielem rysunku młodych książąt, dekorował także rezydencje Czartoryskich i oczywiście malował. Dokumentował Powstanie Kościuszkowskie, Konstytucję 3 Maja i kampanię napoleońską w Rosji. Malował nie tylko ważne wydarzenia i życie wyższych sfer, ale i życie ulicy. Z zacięciem etnografa rysował aktorów, żebraków, ulicznych handlarzy, szlachtę, Żydów. Uważa się go za ojca polskiego malarstwa rodzajowego. To jeden z najwybitniejszych malarzy doby stanisławowskiej.
Był zafascynowany malarstwem Rembrandta i efektem światłocienia. Kupował dzieła mistrza. Był rytownikiem, tworzył głównie w technice akwaforty, często naśladując dzieła Rembrandta.
Akwaforty
Grafika rozwijała się od XV wieku. Początkowo tworzono drzeworyty. Z czasem popularność zyskały metale, w tym miedź. Miedzioryty wywodziły się ze złotnictwa, uważano je za szlachetną technikę. Takiego statusu nie uzyskała łatwiejsza w wykonaniu akwaforta, nazywana też kwasorytem.
Na przełomie XV i XVI wieku wynaleziono technikę akwaforty. Była ona łatwiejsza w wykonaniu dla twórcy. Metalowa płytka pokrywana jest werniksem akwafortowym. Następnie artysta przy użyciu suchej igły tworzy rysunek, który jest trawiony kwasami. Technika wymaga dużych umiejętności, ale pozwala na stworzenie wysublimowanego, bogatego w detale rysunku.
Akwaforty są oryginalnym dziełem sztuki, a liczba odbitek wykonanych z matrycy nie jest nieskończona. Zwykle wykonać można do 200 odbitek.
Co na wystawie?
Na wystawie zobaczymy nieliczne obrazy namalowane przez Norblina i rembrandtystów. Króluje tu grafika. Autorami grafik, jakie możemy obejrzeć na wystawie są Rembrandt van Rijn,
Wystawa kryje wiele ciekawostek. Obejrzeć możemy jak artysta udoskonalał swoje grafiki zmieniając kompozycję czy uwydatniając światłocienie. Pokazane jest naśladownictwo dzieł Rembrandta, między innymi trzy wersji akwaforty przedstawiającej głowę matki Rembrandta. Zagadkowa jest ostatnia prezentowana praca Norblina. Matryca do grafiki utworzona nie była podobno nigdy wykorzystywana do wykonania odbitek, a jednak odbitki są. W tym jedną z nich wykorzystał francuski wydawca i opisał ją, jako dzieło Rembrandta. Uczeń doścignął mistrza?
