Ważą się losy Muzeum Nadwiślańskiego. Jaki los czeka tę instytucję prowadzoną przez Marszałka Województwa Lubelskiego? Głos zabierają kazimierscy samorządowcy.
Muzeum Nadwiślańskie to instytucja, której historia sięga czasów przedwojennych. Można powiedzieć, że w tym roku świętować mogłaby stulecie swojego istnienia.
-Początki kazimierskiego muzealnictwa sięgają czasów przedwojennych i wiążą się z inicjatywą Towarzystwa Przyjaciół Kazimierza, które w latach 1926-39 zaczęło gromadzić w Kamienicy Celejowskiej zbiory artystyczno-historyczne – czytamy na stronie Muzeum. – W roku 1962 Henryk Dąbrowski (1927-2006), architekt, rysownik i wykładowca warszawskiej Politechniki, zorganizował w Kamienicy Celejowskiej wystawę swoich prac, czym przyczynił się do przekazania obiektu na cele muzealne. Rok później, w dniu 29 marca 1963 roku, powołano do życia Muzeum Regionalne z siedzibą w zabytkowej Kamienicy.
Dziwny jubileusz
Sto lat czy ponad sześćdziesiąt – nie słychać jednak o przygotowaniach do żadnego jubileuszu. Zamiast tego pojawiają się obawy o dalsze funkcjonowanie muzeum w obecnych strukturach.
W swojej historii Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu tak się rozwinęło, że do Kamienicy Celejowskiej, gdzie umieszczono zbiory kazimierskiej kolonii artystycznej, dołączyły kolejne budynki – kolejne oddziały: Muzeum Przyrodnicze w dawnym spichlerzu zbożowym i Domu Wójtowskim z Modliborzyc, Muzeum Sztuki Złotniczej i Galeria Wystaw Czasowych w budynku niedawno powstałym jako nadbudowa zabytkowych piwnic dawnej kamienicy na rynku, Dom Kuncewiczów (muzeum literackie), Dział Historii Regionu we Dworze z Gościeradowa. Jeden z oddziałów znajduje się poza Kazimierzem – w Żmijowiskach i Kłodnicy na terenie gminy Karczmiska. To Muzeum Dawnych Słowian. W strukturach Muzeum Nadwiślańskiego były także Muzeum Czartoryskich w Puławach, które przeszło pod zarząd miasta Puławy, i Muzeum Zamek w Janowcu, które oddzieliło się rok temu, pozostając nadal – podobnie jak całe Muzeum Nadwiślańskie – w gestii Marszałka Województwa Lubelskiego.
Na czele Muzeum Nadwiślańskiego stoi osoba pełniąca obowiązki dyrektora Muzeum Nadwiślańskiego, będąca jednocześnie kierownikiem ds. gospodarczych, technicznych i nadzoru budowlanego w Muzeum Zamek w Janowcu. Mimo tego, że jedynie pełni obowiązki dyrektora wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu placówki. Jakie? Na ile istotne?
Zmiany w Muzeum. Na ile istotne?
-Oprócz likwidacji działu Biblioteka i Archiwum Historyczne zostało zlikwidowane 21 stanowisk figurujących w poprzednim regulaminie organizacyjnym. W tym wszystkie stanowiska kierowników oddziałów i kierowników działów w liczbie 7. Samodzielne stanowisko głównego inwentaryzatora zbiorów, które zostało połączone ze stanowiskiem konserwatora zbiorów muzealnych. Samodzielne stanowisko ds. rozwoju i projektów. Samodzielne stanowisko ds. zamówień i dotacji. Samodzielne stanowisko ds. obsługi prawnej i stanowisko pracownika ds. IT. Zdecydowana większość stanowisk ds. edukacji. Pozostały dwa stanowiska związane z trwałością projektu POIŚ, jaka jeszcze obowiązuje Muzeum Nadwiślańskie. Wprowadziło to duże zaniepokojenie wśród załogi, którzy zaczęli się zwracać do naszej organizacji międzyzakładowej ze swoimi obawami i wątpliwościami co do funkcjonowania w nowym systemie organizacyjnym – mówił dr Marcin Wawerski przewodniczący Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” podczas posiedzenia Komisji Edukacji, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki Rady Miejskiej w Kazimierzu 14 stycznia. – Obecnie trwa etap wręczania pracownikom porozumień zmieniających bądź – w sytuacji odmowy ich przyjęcia przez pracowników – wypowiedzeń zmieniających warunki pracy i płacy. Dotychczas te propozycje otrzymało kilkanaście osób, z czego kilka osób ich nie przyjęło i przyjęło wypowiedzenia zmieniające. Ta sytuacja w naszej ocenie nie zamyka sprawy całego procesu reorganizacyjnego. Mamy informacje, że prawdopodobnie kolejnym etapem tej reorganizacji może być likwidacja niektórych oddziałów, których nie można zlikwidować na poziomie zmiany regulaminu organizacyjnego, tylko na poziomie zmiany statutu muzeum, które wymaga opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Sprzedać i zaorać?
Co to dokładnie oznacza? Spekulując, można obawiać się, że Muzeum Dawnych Słowian zostanie zaorane, Dom Kuncewiczów, wykupiony po wielu perypetiach na cele muzealne, na nowo sprzedany, a Muzeum Przyrodnicze zmienione w magazyn zbożowy? Żarty żartami, ale nie ma jasnych odpowiedzi organu prowadzącego co do przyszłości Muzeum. Na tyle jest to niepokojące, że pracownicy Muzeum szukają pomocy na zewnątrz.
-Wszystko powoli zmierza w kierunku degradacji tego muzeum w najlepszym wypadku – mówią związkowcy.
14 stycznia sprawa Muzeum stanęła na Komisji Edukacji, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki Rady Miejskiej w Kazimierzu, na której pojawili się związkowcy: dr Marcin Wawerski przewodniczący Międzyzakładowej Komisji NSZZ „Solidarność” oraz Wojciech Piskorek. Radni pod wrażeniem ich relacji wystosowali pismo w obronie Muzeum Nadwiślańskiego. Podpisali je wszyscy samorządowcy obecni na sesji Rady Miejskiej 26 stycznia.
Pismo w obronie kazimierskich muzealników
Pan Jarosław Stawiarski Marszałek Województwa Lubelskiego
W związku z informacjami napływającymi od naszych wyborców – mieszkańców miasta i gminy Kazimierz Dolny będących pracownikami Muzeum Nadwiślańskiego – przekazanymi na posiedzeniu Komisji Edukacji, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki w dniu 14 stycznia 2026 r. wyrażamy swoje głębokie zaniepokojenie sytuacją w tej placówce.
Muzeum Nadwiślańskie to instytucja z 60 – letnią tradycją budująca od lat markę Kazimierza. Opowiada od lat historię Miasteczka i jego okolic, scalając prace archeologiczne, piastowską historię, dziedzictwo artystyczne 20-lecia międzywojennego aż po czasy współczesne i niezwykłą, niepowtarzalną przyrodę doliny Wisły. Każdy z oddziałów Muzeum Nadwiślańskiego odgrywa w tym procesie ważną rolę.
Przez lata placówka wypracowała status muzeum rejestrowanego plasującego się w dziesiątce najlepszych muzeów w Polsce. Było to możliwe dzięki pracy grona najwyższej klasy specjalistów w dziedzinie historii sztuki, edukacji kulturalnej, przyrodniczej, historycznej i złotniczej. Zbiory muzealne mają najwyższą wartość zarówno pod względem historycznym jak i merytorycznym (Biblioteka naukowa i Archiwum Karola Sicińskiego zagrożone likwidacją). Muzeum Nadwiślańskie stworzyło warunki do powstania pierwszego w Polsce ośrodka archeologii doświadczalnej.
Wieloletnia współpraca samorządu gminy z Muzeum układa się bardzo dobrze. Flagową imprezą promującą zarówno miasto jak i Muzeum Przyrodnicze jest Święto Jesieni, które od 25 lat przyciąga setki wystawców z całej Lubelszczyzny oraz rzesze odwiedzających turystów. Jesteśmy zaniepokojeni o dalsze losy tego wydarzenia.
Muzeum Nadwiślańskie jest największym pracodawcą w regionie żyjącym tylko z turystyki. Zatrudnia 59 osób, a więc daje utrzymanie 59 rodzinom w większości żyjącym w naszej gminie. Dostrzegamy poważne zagrożenie dla jego dalszej egzystencji. Nasz niepokój budzi także atmosfera panująca wśród pracowników, którzy są zastraszani. Żyją w niepewności co do dalszych swoich losów.
Interdyscyplinarna i kulturowo twórcza misja Muzeum Nadwiślańskiego to fundament dalszego rozwoju naszego miasta i gminy, odejście od płytko pojmowanej masowej turystyki w oparciu o czysto komercyjne i rozrywkowe działania. Zgodnie ze strategią rozwoju gminy Kazimierz Dolny na lata 2026 – 2035, która jest właśnie w opracowaniu, chcemy zmierzać w kierunku turystyki przyrodniczej i kulturowej, która przyniosłaby korzyści także w innych gminach nadwiślańskich. W tym procesie nie do przecenienia jest rola Muzeum Nadwiślańskiego w obecnym kształcie.
Jako przedstawiciele gminy Kazimierz Dolny mamy obowiązek upominać się o sprawy naszych wyborców, a także o instytucję, która od 60 lat buduje tożsamość kulturową naszego Miasteczka. Prosimy o przekazanie nam stanowiska Pana Marszałka w sprawie zamierzeń co do dalszych losów Muzeum.
Pismo adresowane do Marszalka Województwa jako organu prowadzącego Muzeum Nadwiślańskie. Do wiadomości: Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Wojewody Lubelskiego, Starosty Puławskiego, Posłanki na Sejm Rzeczypospolitej Bożeny Lisowskiej, Posła na Sejm Rzeczypospolitej Michała Krawczyka, Radnego Sejmiku Województwa Andrzeja Ścibiora, Międzyzakładowej Komisji Solidarności przy Muzeum Nadwiślańskim oraz mediów.
