27 kwietnia 2025 roku, w Muzeum Czartoryskich w Puławach, odbył się wernisaż wystawy „Pod powiekami aniołów … Studium chłopca pędzla Jana Matejki”. Na wystawie obejrzeć można młodzieńcze prace Jana Matejki.
Co Matejko ma do Puław?
Puławy to miejsce naznaczone związkami z rodem Czartoryskich. To w ukochanych Puławach Izabela Czartoryska założyła pierwsze polskie muzeum. Eksponaty muzeum, po powstaniu listopadowym, trafiły do Wiednia i Paryża. Wnuk Izabeli, Władysław Czartoryski, zdecydował, że muzeum musi na teren Polski powrócić. Muzeum otworzono ponownie w Krakowie, gdzie Polacy mogli mieć swoje organizacje.
Jan Matejko, to malarz krakowski, tworząc swoje obrazy historyczne wzorował się na autentycznych przedmiotach przynależnych postaciom historycznym, czy konkretnym wydarzeniom. Korzystał często ze zbiorów Wawelu. Władysław Czartoryski wypożyczał Matejce militaria, z Muzeum Czartoryskich w Krakowie, w tym te, ze Świątyni Sybilli.
Do tego, Muzeum Czartoryskich w Puławach od początku swojego istnienia, posiada szkic „Pogoń litewska” autorstwa młodego Jana Matejki. Szkic wystawiany jest w Sali Tradycji.
Niezwykła wystawa
W roku 2024, w Muzeum Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie wystawiło dwa wczesne obrazy Matejki, które dziś można oglądać w Puławach. To Studium chłopca i Portret Marii. Obrazy można było oglądać w Krakowie przez zaledwie 2 tygodnie. Przypadek sprawił, że stały się zaczątkiem wystawy w Muzeum Czartoryskich w Puławach.
Puławska wystawa, to opowieść o młodzieńczej twórczości Jana Matejki, mówi dyrektor muzeum, Honorata Mielniczenko. Wzbogacono ją rysunkami wypożyczonymi z Muzeum Narodowego w Warszawie. Zostały one specjalnie na czas eksponowania w Puławach poddane konserwacji.
Jest to pierwsza wystawa Jana Matejki w Puławach. Rysunki, które możemy oglądać na wystawie, ostatnio były prezentowane w 1938 roku. Studium chłopca publicznie można oglądać po raz drugi. Na wystawie zobaczymy obiekty z muzeów i koleckji prywatnych.
Kuratorem wystawy jest dr Barbara Ciciora z Muzeum Narodowego w Krakowie, wybitna znawczyni twórczości Jana Matejki. Koordynatorem wystawy jest Sylwester Rudnik. Wystawie towarzyszy wydawnictwo, powstało przy okazji wystawy krakowskiej „Pod powiekami aniołów. Studium chłopca pędzla Jana Matejki”
Odkrywanie tajemnicy
Puławskie wystawy czasowe dla laika mogą być niewielkie, prezentujące szkice, nie duże obrazy olejne. Jednak gdy zagłębimy się w kunszt artystów czy historię dzieł, te kameralne wystawy powalają na kolana. Tak było w przypadku wystawy Norblina, tak jest i w przypadku Matejki.
Zobaczymy tu wczesne prace artysty, prezentowane sporadycznie. Prace mające niezwykle ciekawą historię. Prześledzimy też drogę Matejki poprzez naukę Szkole Sztuk Pięknych u Wojciecha Stattlera w Krakowie po studia w Monachium. W czasie nauki w szkole, jako 18-latek namalował Studium chłopca. Po powrocie z Monachium namalował Matejko portret swojej siostry, Marii, który prezentowany jest w ostatniej sali.
A skąd tytuł? Bo wystawa jest swoistym odkrywaniem marzeń modeli i artysty, marzeń kryjących się pod przymkniętymi powiekami. Powiekami aniołów oczywiście.
Wernisaż
Otwarcie wystawy to okazja do spotkań muzealnych. Wernisaż uświetniły przedstawicielki rodziny Czartoryskich: księżna Barbara Czartoryska, przewodnicząca Rodzinnego Związku Czartoryskich herbu Pogoń Litewska, księżna Irena Bylicka i księżna Maria. Była rodzina spowinowacona z mistrzem Matejką. Pojawili się dyrektorzy zaprzyjaźnionych instytucji: profesor Mariusz Matyka, dyrektor IUNG-PIB oraz dyrektor Muzeum Badań Polarnych w Puławach, dr Piotr Kondraciuk . Była przewodnicząca Rady Muzeum Czartoryskich w Puławach, pani Anna Fic-Lazor oraz członkowie rady. Pojawili się przedstawiciele Urzędu Miasta i Rady Miasta Puławy.
Nie mogło zabraknąć muzealników z: Muzeum Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, Muzeum Żup Krakowskich, Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, Muzeum Zamojskiego. Byli przedstawiciele Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Fundacji Lux Poloniae.
Informacje praktywcze o wystawie
Wystawę „Pod powiekami aniołów… Studium chłopca pędzla Jana Matejki” w Muzeum Czartoryskich w Puławach, oglądać można od 28 kwietnia – 31 lipca 2025 roku.
Muzeum Czartoryskich w sezonie turystycznym czynne jest codziennie w godzinach 9:00-17:00. Od wtorku do niedzieli biletu do muzeum obejmuje także wstęp na wystawę czasową. W poniedziałki, w dzień wolnego wstępu do muzeum, wystawa czasowa jest płatna osobno – to 10 zł/os.
Czytaj też:
Izabela Czartoryska, pani na Kazimierzu>>>
Florystyka funeralna w muzeum>>>
