Koniec Muzeum Zamek w Janowcu?

Władzom województwa marzy się odtworzenie rezydencji magnackiej w Janowcu. Obiekt położony w otoczeniu winnic zamknąłby swoje podwoje dla zwiedzających.

W 1975 roku Muzeum Kazimierza Dolnego kupiło Zamek Janowiec od prywatnego właściciela, Leona Kozłowskiego. Obiekt jest obecnie jednym z oddziałów Muzeum Nadwiślańskiego, w które przekształciło się Muzeum Kazimierza Dolnego. Potężny zamek przez wiele lat przyciągał turystów i był jednym z najchętniej odwiedzanych muzeów na Lubelszczyźnie.

Obecnie Sejmik Województwa Lubelskiego podjął Uchwałę w sprawie zamiaru utworzenia samorządowej instytucji kultury: Zamek w Janowcu.

Muzeum czy winnica?

Sejmik Województwa Lubelskiego rozpoczął w zeszłym roku działania mające na celu oddzielenie Zamku w Janowcu od Muzeum Nadwiślańskiego. Powodem rozdzielenia, miało być stworzenie z zamku z jego przyległościami instytucji produkującej wino.

Minister Kultury nie zgodził się na zapis o produkcji i sprzedaży wina przez Muzeum Nadwiślańskie, gdyż jest to sprzeczne z ustawą o wychowaniu w trzeźwości. W odpowiedzi na to radni Sejmiku Województwa podjęli w październiku 2023 uchwałę „W sprawie zamiaru podziału samorządowej instytucji kultury, tj. Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym (MNKD) oraz utworzenia nowej samorządowej instytucji kultury pod nazwą: Muzeum Zamek w Janowcu”, a Zarząd Województwa uchwalił projekt statutu muzeum.

Koniec muzeum?

Początkowo miało być to osobne muzeum. Statut muzeum został wysłany do ministerstwa, które nadal miało obiekcje w kwestii produkcji przez muzeum wina. Poprawiony statut wysłano do ministerstwa i wrócił z uwagami. Po naniesieniu poprawek sejmik ponownie wysłał statut do ministerstwa w lutym. Zbyt długie oczekiwanie na opinię sprawiło, że sejmik wysunął kolejny projekt uchwały, o utworzenie nowej instytucji kultury: Zamek w Janowcu. Projekt ustawy został zaopiniowany pozytywnie przez Komisję Edukacji, Kultury i Sportu.

Jako instytucja kultury zamek nie będzie podlegał Ministerstwu Kultury. Straci też wiele na swoim prestiżu.

Za i przeciw

Niestety popierający uchwałę próbują udokumentować ją mało wiarygodnymi dowodami i argumentami. W samym projekcie uchwały Lubomirscy przemianowani zostali na… Potockich! Oczywiście poproszono o poprawienie tej „oczywistej omyłki pisarskiej”.

Mimo, że uchwała ma charakter intencyjny i podobnie jak ta z zeszłego roku, ma być oparta o konsultacje społeczne, budzi wiele obaw.

Radny sejmiku, Paweł Kurek zwrócił uwagę na obawy środowisk naukowych, muzealniczych oraz mieszkańców i Janowca, i województwa. Dotyczą one zmiany zapisu w uchwale dotyczącej zmiany nazwy „muzeum” na „instytucję kultury”. Obniży to prestiż obiektu.

Radna Bożena Lisowska przypomniała, że podczas obrad sejmiku poprzedniej kadencji, 31 października 2023 roku, radni podjęli już uchwałę o zamiarze wyodrębnienia ze struktury Muzeum Nadwiślańskiego nowej instytucji kultury: Muzeum Zamek w Janowcu. Marszałek Stawiarski zapewniał, że to tylko uchwała intencyjna mająca na celu przeprowadzenie konsultacji społecznych. O uchwale się już nie mówi, tak jak i konsultacjach.

Pytano: skąd taki pośpiech? Dlaczego nie można poczekać na odpowiedź z ministerstwa? Lech Sprawka tłumaczył to… złym stanem zamku. A skoro ministerstwo ma obstrukcję i nie może zatwierdzić statutu muzeum… to trzeba iść w innym kierunku.

Radny Zbigniew Wojciechowski zdradził, że są plany odbudowy zamku. Ma być to według niego miejsce recepcyjne dla imprez „na szczycie”. Odbudowa miałaby być oparta o szkice Tylmana z Gameren. Mówił też o historycznych szczepach winorośli sprzed 350 lat, co miało być dowodem na tradycje winiarskie w Janowcu. Wicemarszałek Piotr Breś za przykład odbudowy podawał pałac Potockich w Radzyniu Podlaskim.

Pozwolono wypowiedzieć się prezesce Stowarzyszenia Genius Loci. Romana Rupiewicz zwróciła uwagę, że Muzeum Nadwiślańskie jest na prestiżowej liście muzeów rejestrowanych. Osiągnęło to latami badań i prac naukowych. Po podjęciu uchwały intencyjnej dotyczącej oddzielenia Janowca od Muzeum Nadwiślańskiego Stowarzyszenie Historyków Sztuki napisało do Ministerstwa list wyrażający sprzeciw wobec oddzielenia Muzeum Zamek w Janowcu od Muzeum Nadwiślańskiego. Zamek według niej powinien pozostać nie tylko muzeum, ale także częścią Muzeum Nadwiślańskiego.

Czy los Zamku Janowiec został przesądzony?

Czy los Zamku Janowiec został przesądzony? Według wojewody to uchwała intencyjna, mająca na celu przeprowadzenie konsultacji społecznych.

Czy zamek zostanie odbudowany? Przesłanek ku temu nie ma. Nie ma dokumentacji i ikonografii wymaganej przez polskie prawo.

Tkanka historyczna się sypie. Nie było do tej pory pieniędzy na zabezpieczenie i renowacje, a mają być fundusze na odbudowę? Prace zabezpieczające należy podjąć szybko. Projekty uchwał odkładają je w czasie, bo los zamku jest niepewny.

Brak właściwej promocji przełożył się na drastyczny spadek turystów odwiedzających to miejsce. Brak zabezpieczenia zamku odstręczył od odwiedzin stałych bywalców i kontrahentów. Inwestycje poszły nie na zamek, a na winnicę.

Na działania wojewody i sejmiku z obawami i przerażeniem patrzą muzealnicy, krajoznawcy i mieszkańcy regionu. To nasze dziedzictwo kulturowe. Jako muzeum było zabezpieczane, choć nie wszyscy dyrektorzy pochylali się nad jego dobrostanem. Projektodawcy uchwały, goniąc za mrzonkami i snem o winie, zapominają o tym, co najważniejsze – o zamku. Obiekcie o wysokiej wartości historycznej i architektonicznej.

Czytaj także:
Janowiec oddziela się od Kazimierza>>>
Janowiec w centrum uwagi>>>
Kładka Kazimierz-Janowiec>>>
Kładka Kazimierz Dolny – Janowiec, historii ciąg dalszy>>>
Spacerkiem wokół Kazimierza: Janowiec>>>

Witaj
Zapisz się na nasz newsletter

Będziesz otrzymywać informacje o ciekawych wydarzeniach

Nie wysyłamy spamu, nie przekazujemy nikomu adresów email.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *